Aandacht van je publiek vasthouden bij een presentatie

Als presentatiecoach kreeg ik deze vraag vroeger het vaakst, en als dagvoorzitter hoor ik hem nog steeds: hoe houd je de aandacht van een zaal vast? Mijn antwoord is altijd hetzelfde. Dat lukt je niet. Aandacht houd je niet vast, die moet je steeds opnieuw verdienen. Een zaal geeft je een paar minuten krediet, en daarna beslist elke luisteraar zelf of hij blijft.

Het begin en het slot wegen het zwaarst

Mensen onthouden het best wat ze als eerste en als laatste horen. De psychologie noemt dat het primacy- en recency-effect. Toch zie ik op veel events dat juist die twee momenten verspild worden. De spreker opent met de wifi-code, de agenda en een lang voorstelrondje, en sluit af met "dan wil ik het hierbij laten".

Zet je kernboodschap dus vooraan en herhaal hem aan het eind. Huishoudelijke mededelingen kunnen prima ergens in het midden, of je laat de dagvoorzitter ze doen.

Niet iedereen luistert op dezelfde manier

Er zijn veel theorieën over hoe mensen leren, van de leercyclus van Kolb tot de meervoudige intelligentie van Gardner. Die hoef je niet te kennen om een goede presentatie te geven. Wat ik eruit meeneem is eenvoudig: de ene luisteraar neemt informatie anders op dan de andere. Daarom wissel ik bewust tussen vier vormen.

• Doen. Het publiek komt in beweging of maakt een keuze. Gaan staan of blijven zitten bij een stelling, of live stemmen via de smartphone.
• Kijken en luisteren. Een verhaal, een beeld of een kort filmpje.
• Met elkaar. Twee minuten met je buurman praten. Noem samen drie projecten waarin je dit morgen kunt gebruiken.
• Voor jezelf. Even stil zijn en opschrijven wat voor jou de belangrijkste boodschap van het afgelopen kwartier was.

De veelgemaakte fout: alleen zenden

Negen van de tien sprekers blijven het hele verhaal in de vorm kijken en luisteren. Ze zenden van de eerste tot de laatste minuut. Een goede spreker komt daar een tijd mee weg, maar ook bij hem zakt de aandacht ergens in. Dat ligt niet aan het publiek. Een mens kan maar een beperkte tijd blijven opnemen.

Een korte wissel naar een andere vorm haalt mensen uit die spons-stand. Ze verwerken wat ze net hoorden, en daarna is er weer ruimte voor iets nieuws. Je verliest er dus geen tijd mee. Je wint er de tweede helft van je verhaal mee terug.

Zo pak je het aan

1. Schrijf je kernboodschap op in één zin. Lukt dat niet, dan is je verhaal nog niet klaar.
2. Zet die zin in je eerste en in je laatste minuut.
3. Verdeel de rest in blokken van hooguit tien tot vijftien minuten.
4. Kies per overgang een andere vorm: een vraag aan de zaal, een gesprekje met de buurman, een stil moment.
5. Kijk na afloop eerlijk waar je minuten hebt gevuld zonder dat het iets toevoegde, en schrap die.

Durf het anders te doen

Ik begrijp dat dit spannend is. Een vraag aan de zaal stellen, mensen met elkaar laten praten of ze laten opstaan voelt alsof je je kop boven het maaiveld uitsteekt. Wat als niemand reageert? Mijn ervaring na jaren op het podium: het publiek is je er bijna altijd dankbaar voor. Mensen zitten liever in een zaal waar iets gebeurt dan in een zaal waar ze een uur moeten wachten tot de pauze.

Wat dit betekent voor de organisator

Als organisator kun je hier veel aan doen nog voor iemand het podium op stapt. Vraag sprekers vooraf hoe ze de zaal betrekken. Plan geen vier sprekers van drie kwartier achter elkaar zonder wissel. Een goede dagvoorzitter bewaakt dat ritme over de hele dag en zorgt voor de afwisseling tussen de sprekers in. Twijfel je welke rol je daarvoor nodig hebt, lees dan het verschil tussen dagvoorzitter, moderator, debatleider en presentator.

Voor wie nog geen naam heeft

Een bekende spreker krijgt vaak wat langer krediet van de zaal, omdat mensen voor die naam gekomen zijn. Als minder bekende spreker heb je dat niet. Dat is meteen je kans. Een opdrachtgever onthoudt de spreker bij wie de zaal wakker bleef, niet de spreker met de mooiste slides.

Neem niet meer tijd dan je nodig hebt

De belangrijkste tip staat los van alle werkvormen. Veel sprekers willen de tijd vullen die ze gekregen hebben. Dat levert bijna altijd een zwakker verhaal op. Kies één kernboodschap, vertel die zo goed als je kunt, en stop dan. Vijf minuten eerder klaar zijn heeft nog nooit iemand een spreker kwalijk genomen.