Oogcontact met je publiek: zo zie je of je verhaal landt

Sommige coaches geven sprekers het advies om over het publiek heen te kijken. Dan zie je de gezichten niet, en dat zou helpen tegen de zenuwen. Ik vind dat een slecht advies. Het belangrijkste van een presentatie is echt contact tussen spreker en zaal. Oogcontact is daar het belangrijkste middel voor, en wie het uit de weg gaat, presenteert eigenlijk tegen een muur.

Communicatie gaat twee kanten op

Communicatie bestaat uit zenden en ontvangen. De meeste sprekers steken bijna al hun voorbereiding in het zenden. Welke woorden kies ik, welke volgorde, welke slide? Het ontvangen krijgt nauwelijks aandacht, terwijl dat minstens zo belangrijk is.

Door mensen aan te kijken zie je of je boodschap aankomt. Fronsen ze, knikken ze, kijken ze naar hun telefoon? Dat is informatie waar je meteen iets mee kunt. Je kunt een voorbeeld toevoegen, een stap terug doen of juist sneller door een stuk gaan dat iedereen al kent.

De veelgemaakte fout

De fout die ik het vaakst zie, is niet dat sprekers helemaal niemand aankijken. Het is dat ze steeds dezelfde persoon aankijken. Meestal iemand op de eerste rij die vriendelijk knikt. Begrijpelijk, want dat voelt veilig. Maar de rest van de zaal haakt af, en die ene persoon voelt zich na tien minuten ongemakkelijk.

Kleine groep, grote zaal

In een kleine groep maak je met iedereen contact. Vanaf ongeveer vijftig mensen lukt dat niet meer. Dan werk je met vaste punten.

1. Kies een paar mensen verspreid over de zaal: links, midden en rechts, zowel voorin als achterin.
2. Vertel een gedachte of een zin aan één van hen, en ga bij de volgende gedachte naar een ander punt.
3. Gebruik die mensen als graadmeter. Zie je bij hen verwarring, dan is de kans groot dat meer mensen het niet volgen.
4. Kijk tussendoor ook bewust naar de achterste rijen. Daar zitten vaak de mensen die het eerst afhaken.

Een prettig bijeffect is dat de hele zaal het gevoel krijgt dat je hen aankijkt. Ook de achterste rij.

Gewoon een gesprek

Het gaat om normaal oogcontact, zoals je dat in een gesprek hebt. Niet staren en niet de zaal afvinken als een lijstje. Kijk naar de mensen en vertel ze je verhaal. Een presentatie is uiteindelijk een gesprek met veel mensen tegelijk. Het is geen voorstelling die je uit je hoofd hebt geleerd en afdraait, wat er ook in de zaal gebeurt.

Twijfel je? Vraag het gewoon

Zie je verwarde gezichten, vraag dan of het duidelijk is. Ze bijten (meestal) niet. Een korte vraag als "volgen jullie me nog?" kost je vijf seconden en levert je vaak de beste minuut van je presentatie op.

Wat dit betekent voor de organisator

Oogcontact vraagt om licht op de zaal. Bij veel events staat het podium fel verlicht en zit het publiek in het donker. De spreker ziet dan niemand meer. Vraag de techniek om de zaal niet helemaal te verduisteren, zeker niet bij een dagvoorzitter of moderator die op de zaal moet reageren. Die rollen werken alleen als ze zien wat er gebeurt. In het artikel over de verschillen tussen de rollen lees je waarom.

Voor de spreker zonder grote naam

Een opdrachtgever die een onbekende spreker boekt, wil vaak iemand die echt contact maakt in plaats van een praatje afdraait. Oogcontact is de eenvoudigste manier om dat te laten zien. Het kost niets, je kunt het oefenen, en het verschil zie je terug in de vragen die je na afloop krijgt.