Interactie in je presentatie: wanneer wel en wanneer niet

"Kun je een lezing komen geven? Maar dan wel graag een beetje interactief." Die zin hoor ik bij bijna elke aanvraag. Meedoen lijkt de norm geworden. Het publiek moet en zal iets doen, ook als dat niets toevoegt aan het verhaal.

Het klinkt misschien vreemd dat juist ik daar kritisch over ben. Interactie is mijn vak. Ik bouw er al jaren tools voor en geef het publiek soms letterlijk de afstandsbediening van mijn presentatie. Juist daarom weet ik hoe vaak het misgaat. Interactie is een middel. Wie er een doel van maakt, krijgt een zaal die braaf meedoet en er niets aan heeft.

Wat ik bedoel met interactie

Een presentatie zonder interactie bestaat eigenlijk niet. Zodra er mensen in de zaal zitten, reageren ze op je, met of zonder woorden. Ze lachen, ze fronsen, ze pakken hun telefoon. Alleen tegen een camera of een muur presenteer je echt zonder interactie.

Als ik het hier over interactie heb, bedoel ik publieksparticipatie. Vragen stellen, met elkaar in gesprek gaan, stemmen, een opdracht doen, een rol krijgen in het verhaal.

De valkuil: schijninteractie

Veel goeroes roepen dat je om de zoveel minuten iets met je publiek moet doen. Daaruit ontstaat wat ik schijninteractie noem. Interactie omdat het moet. Een geforceerde oefening, of een stelling die alleen dient als bruggetje naar de volgende slide.

Je kent het vast. Mensen kiezen een kant, de spreker zegt "mooi, dan weten we dat" en gaat verder met zijn verhaal. Er is geen echte interesse in wat de zaal vindt. Het publiek voelt dat haarfijn aan, en doet de volgende keer net iets minder enthousiast mee.

Wanneer het wel werkt

Ik zet interactie in om iets te verduidelijken, om een aha-moment te maken of om mijn boodschap meer gewicht te geven. Een paar voorbeelden.

• Als ik wil laten zien hoe verdeeld een zaal is, en daar daarna echt op doorga.
• Als de kennis in de zaal groter is dan die op het podium.
• Als mensen na afloop iets moeten doen, en ik ze dat alvast laat oefenen.

In alle drie de gevallen verandert de uitkomst iets aan wat er daarna gebeurt. Dat is de toets.

Wanneer je het beter laat

Bij een pitch of een sterk betoog kan interactie juist afleiden. Je bouwt een redenering op, en midden in die opbouw breek je hem af voor een poll. Dat kan, maar bedenk dan goed waarom. Soms is het beste wat je de zaal kunt geven twintig minuten goed luisteren naar iemand die iets te vertellen heeft.

Een eenvoudige aanpak

1. Schrijf per interactief moment op wat je wilt weten of bereiken.
2. Bedenk vooraf wat je doet bij elke mogelijke uitkomst. Wat zeg je als de zaal het met je eens is, en wat als ze het oneens is?
3. Plan tijd om op de uitkomst te reageren. Een stemming zonder bespreking is een gemiste kans.
4. Schrap elk moment waarvan je het antwoord op vraag 1 niet weet.

Wat dit betekent voor de opdrachtgever

Vraag als organisator niet "kun je het interactief maken?", maar "wat moet de zaal na afloop weten of doen?". Dan kan de spreker of de facilitator bepalen of interactie daarbij helpt. Bij een dag met veel onderdelen bewaakt een dagvoorzitter dat de zaal niet bij elk programmaonderdeel opnieuw een poll krijgt. Wil je weten welke rol bij jouw event past, kijk dan bij het verschil tussen de rollen.

Voor de spreker die zich wil onderscheiden

Als minder bekende spreker word je vaak gevraagd omdat een organisator iets anders wil dan het standaardverhaal. Interactie is dan verleidelijk als visitekaartje. Maar wat je echt onderscheidt, is dat je laat merken dat je luistert naar wat de zaal zegt. Eén stemming waar je oprecht op ingaat doet meer dan vijf die je afvinkt.

Mijn advies aan organisatoren en sprekers is daarom kort. Stel bij elk interactief moment de vraag wat je met de uitkomst gaat doen. Is het antwoord "niets", laat het dan weg.