Slides in je presentatie: hulpmiddel, geen spiekbriefje

Ik hoorde ooit iemand zeggen dat PowerPoint de rollator van de slechte docent is. Of van de slechte spreker, dacht ik er meteen achteraan. Het programma zelf is daarbij niet het probleem. PowerPoint, Keynote, een flip-over of een interactietool: het maakt niet uit. Het gaat mis als je een hulpmiddel gebruikt voor iets waar het niet voor bedoeld is.

Voor wie zijn je slides eigenlijk?

Ik vraag sprekers vaak voor wie hun slides bedoeld zijn. Het eerlijke antwoord is meestal: voor mezelf, anders vergeet ik wat ik wil zeggen. Dat is begrijpelijk, maar een hulpmiddel hoort je publiek te helpen. Het moet iets duidelijk maken, iets laten zien of een gevoel oproepen. Dat lukt slecht met een slide vol steekwoorden die eigenlijk voor jou zijn.

Het gevolg ken je. De zaal leest de slide sneller dan jij hem voorleest, en daarna wacht iedereen tot je klaar bent.

Een spiekbriefje nodig? Maak spreekkaartjes

Zet op een paar kaartjes de kapstok van je verhaal: de kernwoorden en de dingen die je echt niet mag vergeten. Geen uitgeschreven tekst. Oefen je presentatie twee of drie keer hardop. Dan ken je de woorden goed genoeg om vloeiend te vertellen, zonder dat je een robot wordt die bij één vergeten zin vastloopt.

Drie dingen met elk een eigen doel

• Je presentatie is wat er in de zaal gebeurt: jij, je verhaal en het publiek.
• Je hulpmiddel vult je aan en maakt dingen extra helder.
• Je hand-out is een geheugensteun voor achteraf: je belangrijkste boodschap, wat mensen nu moeten doen en hoe ze je bereiken.

Omdat ze een ander doel hebben, krijgen ze ook een andere vorm. Een goede test: als iemand je presentatie volledig begrijpt door alleen je slides door te bladeren, was het een slechte presentatie of een slecht hulpmiddel.

De veelgemaakte fout: beginnen in PowerPoint

Veel mensen zeggen "ik ga aan mijn presentatie werken" en openen meteen PowerPoint. Dan bepaalt het sjabloon je verhaal. Je denkt in dia's met een titel en vijf bullets, in plaats van in een opbouw met een begin, een spanning en een slot. Maar er werd al gepresenteerd lang voordat PowerPoint bestond.

Zo pak je het aan

1. Schrijf je verhaal eerst op papier of vertel het hardop, zonder scherm.
2. Markeer de momenten waarop een beeld, een cijfer of een voorbeeld de zaal echt helpt.
3. Maak alleen voor die momenten een slide. De rest van de tijd mag het scherm zwart of rustig zijn.
4. Maak je spreekkaartjes los van je slides.
5. Maak de hand-out als laatste, voor de mensen die achteraf nog iets willen nalezen.

Wat dit betekent voor de organisator

Vraag sprekers niet als eerste om hun slides in te leveren. Vraag naar hun verhaal. En zorg dat er op het podium een scherm of monitor staat waarop de spreker kan zien wat de zaal ziet, zodat hij niet met zijn rug naar het publiek gaat staan. Een presentator of dagvoorzitter die tussen onderdelen door praat, heeft meestal helemaal geen slides nodig. In het artikel over de verschillen tussen de rollen lees je hoe die rollen werken.

Voor de spreker die nog geen naam heeft

Een onbekende spreker wordt vaak eerst bekeken via een filmpje of een korte pitch. Wie daar zichtbaar voorleest van een scherm, valt meteen af. Laat juist zien dat je je verhaal zonder slides kunt vertellen. Een opdrachtgever die dat ziet, weet dat je ook staat als de beamer het begeeft.

Heb je die rollator wel nodig?

Begin bij je verhaal, niet bij je slides. Misschien merk je dat je prima kunt lopen zonder rollator.